Karateinfo.nl

Instructeur Frans Baggen, 5e dan, bondscoach Nederland onderdeel kata

In Stadskanaal stonden ongeveer 50 mensen klaar voor de katastage o.l.v. Frans Baggen. De stage was verdeeld in drie onderdelen. Het eerste onderdeel was een theoretisch verhaal over wat de visie is van de bondscoach van Nederland. Dit onderdeel was bedoeld voor trainers en assistenten en heb ik dan ook niet meegemaakt.Het tweede onderdeel was voor alle graduaties, hierin werden de eerste vier heians/pinans onder de loep genomen. Het derde onderdeel was voor de graduaties blauw en hoger, hierin werden de kata's kankudai en jion onder de loep genomen. Doordat we in tijdnood kwamen werd nog even kort de kata seienchin behandeld.

De stage begon met een rustige looppas rond de zaal en wat oefeningen om het lichaam op temperatuur te brengen. De oefeningen waren het op handen en voeten verplaatsen over de lengte van de zaal en met grote sprongen over de lengte van de zaal springen. Daarna volgden de bekende rek en strek oefeningen.

Foto's van Bastiaan Amsing (www.bruinsmasport.nl)

De eerste training had betrekking op de heian kata's. Hierbij ging het er niet om op alle kleine details te letten, maar op de kata als één geheel. Of zoals de bondscoach het zei "nadruk niet op de puntjes van de i zetten, maar op de i zelf neerzetten". Centraal in dit eerste anderhalf uur stond het draaien in de kata, de diepe stand zonder om hoog te komen en de heup ondersteuning.

Als eerste werd verteld dat wat kata nu eigenlijk betekent. De letterlijke vertaling hiervan is eigenlijk vorm. Het is een vorm die je laat zien. Hierbij gaat het niet op de snelheid, maar de verhouding tussen kracht, snelheid en balans van je lichaam. Je zou een kata kunnen lopen op de maat van de muziek, hierbij betreft het dan géén lied met steeds dezelfde tonen en ritmes, maar een lied met lange en korte tonen en snelle en langzame ritmes.
Verder werd er gezegd dat als je op komt om de kata te laten zien, je kleding perfect moet zitten. Hierbij is het de bedoeling dat zelfs je uiteinden van je obi even lang moeten zijn. Je staat in musubi dachi en maakt een diepe buiging naar voren, daarna zeg je welke kata je gaat doen, bij het uitspreken van de kata leg je de klemtoon op het achterste gedeelte van het woord. Bv. Kankudai spreek je uit als kanku (zachtjes) en dai (hard) of nijushiho als nijushi (zachtjes) en ho (hard).
Daarna ga je in de aandachtshouding staan zoals die in de kata bekend is. De aandacht werd vooral gelegd op het laag houden van het lichaam tijdens de kata. Tijdens de kata is het de bedoeling dat je de kata op één hoogte loopt. Het moet er niet uitzien alsof je de kata over een hobbelig pad loopt. Hierbij was de stand van de benen van groot belang, er werd dan ook steeds op gehamerd om diep door de benen te zakken bij de diverse draai en stap bewegingen. Dit was overigens erg zwaar. Tijdens de kata's werd de yoko geri keage uitvoerig behandeld. In bijna alle kata's word deze trap gebruikt i.p.v. de yoko geri kekomi wat de meeste karateka denken.

Vervolgens hebben we de yoko-geri keage geoefend met partner, omdat deze traptechniek het meeste voorkomt in de kata's. De yoko-geri kekomi wordt gemaakt door de knie naar de borst te trekken en vervolgens opzij uit te trappen zoals de meeste karateka's wel weten. De yoko-geri keage wordt echter vanuit een andere positie gemaakt. De knie wijst naar buiten en de tenen staan bij de knie recht naar voren, van uit deze positie wordt de zijwaartse trap gemaakt.

Na deze oefening zijn we begonnen met het lopen van de eerste heian. Van belang is bij het lopen van een kata dat je draaipunt verticaal gecentreerd is en dat je dus bijvoorbeeld niet met je hoofd naar voren leunt of met je kont naar achteren steekt. Dit haalt de snelheid uit de kata en het geheel ziet er niet meer soepel uit. Een volgend belangrijke punt bij het lopen van een kata is dat je als geheel aankomt bij je volgende punt. Als je bijvoorbeeld een draai moet maken gevolgd door een gedan-barai, is het wel de bedoeling dat je na de draai al klaar staat met je gedan-barai en niet dat die nog moet komen als je al lang gedraaid bent. Een ander belangrijk punt was dat je draait vanuit je heup en niet om bijvoorbeeld je gedan-barai naar de andere kant te krijgen.

Diep staan was een belangrijk punt waar de hele stage veel nadruk op heeft gelegen. Belangrijk hierbij is dat je zelf de diepte van je stand kiest (knie boven teen) en die de rest van de kata ook blijft laten zien. Je bent zelf een soort pijl en boog. Je zet spanning op je achterste been om jezelf als het ware naar voren te schieten, als je hierbij je voorste been goed gebogen houdt blijf je als het goed is op dezelfde hoogte.

Na alle vijf heian-kata's te hebben gelopen hebben we de bunkai van de tweede heian nog geoefend. Frans legde de nadruk erop dat je (ook tijdens je 1e dan examen) niet precies hoeft te doen zoals in de kata wordt gedaan, omdat dit soms heel onlogisch kan zijn. Je moet het meer zien als een demonstratie, een show, waarbij je de kata gedeeltelijk aan kunt passen aan de realiteit.

De tweede training had betrekking op de kata kanku dai en de jion. Hierbij werd het accent gelegd op de ademhaling en daar aansluitend de explosie kracht daaruit en het loslaten van de basistechnieken zoals je ze hebt aangeleerd.

Het is bij de hogere kata's vooral van belang goed te weten wanneer de explosieve acties gemaakt moeten worden en waar de duidelijke rustpunten in de kata zitten. Ook hierbij werd nog weer eens duidelijk gemaakt dat het geen snelheidswedstrijd is, maar een vorm die je laat zien.

Tot slot nog een punt van aandacht zijn de basistechnieken, zoals je ze ooit hebt geleerd van je sensei. Als je wat langer karate traint, heb je de meeste basis technieken wel redelijk onder de knie. De meeste technieken heb je aangeleerd door de techniek in verschillende tellen uit te voeren.

Bv. Een gedan barai heb je geleerd je ene hand naar je oor en de andere onder je oksel en dan de afweer maken. Naar verloop van tijd moet je dit enigszins vergeten. Je moet dezelfde techniek maken, maar in een vloeiende lijn en pas stoppen als je de afweer maakt. Dus niet meer denken van armen naar oor/oksel rust en dan weer naar beneden om de afweer te maken, maar de armen gaan automatisch naar oor/oksel en in een vloeiende beweging gaan ze naar beneden om de afweer te maken.

In het tweede anderhalf uur was het dus juist wel van belang dat de puntjes op de i werden gezet. Deze hogere kata's zijn namelijk uitgezocht van hogere (Japanse) hand om overal precies hetzelfde te laten zijn. Er kan dus geen twijfel over bestaan hoe een bepaalde stand moet zijn, omdat dit alles gestandaardiseerd is.

Het geleerde in het eerste uur kon nu in praktijk worden gebracht. Ook hier werd er gelet op het draaien met heupondersteuning. Bij de Kankudai werd het belang van de ademhaling nog eens benadrukt. Voor elke keer dat je een techniek wilt gaan maken, moet je ingeademd hebben om die explosie van kracht eruit te kunnen laten komen. Belangrijk dus om de tijd te nemen tijdens het lopen van een kata.

Frans associeerde de ademhaling met een skippybal. Door in te ademen druk je de skippybal zo klein mogelijk in elkaar, door de druk die dan ontstaat los te laten krijg je een "explosie" van kracht. Zo kun je de ademhaling dus ook zien.

Ander belangrijk punt bij de kata's is het maken van je technieken. Als je een techniek leert, moet je duidelijk laten zien waar die vandaan komt. Door het duidelijk laten zien waar die techniek vandaan komt, krijg je een moment van stilte. Van belang in een kata (en kihon's) is om de techniek nog even goed te maken (dus laten zien waar hij vandaan komt), maar dat moment van stilstand proberen weg te laten. Ook in de Jion is er op deze punten gelet, en zo kwam het dat we flink uitgelopen zijn. Maar al met al was het een hele leerzame dag. En komt de perfectie weer een stapje dichterbij.

Wij vonden het een zeer leerzame stage en hopen gauw nog een keer weer een stage bij te kunnen wonen van bondscoach Frans Baggen.